TÜİK’in 30 Eylül 2026’da yayımladığı ağustos dış ticaret verilerinde ihracat ve ithalat birlikte yükseldi. Genel ticaret sistemine göre yıllık artış ihracatta yüzde 8,1, ithalatta yüzde 10,5 oldu. Böylece ithalatın artış hızı ihracatı 2,4 yüzde puan aştı. Açıklama ağustos ayını kapsıyor; eylül ayına ilişkin gerçekleşme olarak değerlendirilmemeli.
İhracattaki yükseliş dış dengeyle birlikte okunuyor
İhracat gelirinin artması, dış ticaret dengesinin aynı yönde iyileşeceğini tek başına göstermiyor. İthalatın başlangıç düzeyi ve değişimi de hesabın diğer tarafını oluşturuyor. Bu nedenle ihracat büyümesini incelerken yalnızca satış tutarına odaklanmak, ekonominin dış kaynak ihtiyacına ilişkin eksik bir resim verebilir.
Değer artışı ile miktar artışı ayrılmalı
Dolar cinsinden ihracat tutarı, satılan ürün miktarının yanında fiyat ve ürün bileşiminin etkisini de taşıyor. Daha yüksek değer, aynı oranda daha fazla mal satıldığı anlamına gelmeyebilir. İhracat miktar ve birim değer endeksleri bu ayrımı yapmak için tamamlayıcı göstergeler sunar. Benzer şekilde ithalat tarafında enerji, altın, yatırım malı ve ara malı hareketlerini ayırmak ekonomik yorumun yönünü değiştirebilir.
İhracatçı şirketler açısından ülke toplamından doğrudan kârlılık sonucu çıkarmak da sağlıklı olmaz. Firmanın satış yaptığı pazarlar, ithal girdi kullanımı, döviz cinsi borcu ve fiyatlama gücü farklılaşabilir. Aynı dış ticaret ortamı, farklı işletmelerin bilançolarına farklı biçimde yansıyabilir.
Sonraki verilerde hangi ayrıntılar izlenecek?
Ağustos verisinin net mesajı, dış satışlardaki artışa daha hızlı bir ithalat yükselişinin eşlik etmesi. Sonraki değerlendirmelerde ürün ve ülke dağılımı ile fiyat-miktar ayrımı belirleyici olacak. Tek aylık dış ticaret rakamları ise gelecek dönem kur hareketinin veya belirli bir hissenin performansının kesin göstergesi olarak kullanılamaz.
Kaynak: TÜİK, Dış Ticaret İstatistikleri, Ağustos 2026 (30 Eylül 2026).
